اگر بخواهیم یک فهرست کوتاه از ماده‌های آنتی‌اکسیدان قابل‌اعتماد برای پوست تهیه کنیم، ویتامین C قطعاً در آن خواهد بود. این ویتامین هم در بدن ما نقش مهمی دارد و هم در محصولات موضعی برای روشن‌تر کردن پوست، کمک به محافظت در برابر آسیب نور و آلودگی و بهبود ظاهر لک و کدری به کار می‌رود. اما ویتامین C هم از آن مواد «شکننده» است: به نور، هوا و گرما حساس است و اگر درست انتخاب و نگهداری نشود، به‌سرعت اکسید و بی‌اثر می‌شود.
در این مقاله توضیح می‌دهیم ویتامین C در پوست چه می‌کند، شکل‌های مختلف آن چه فرقی دارند، چطور در روتین استفاده شود، چه ترکیب‌هایی خوب یا مشکل‌ساز است و چه محصولاتی در دلیسا حاوی ویتامین C هستند.
خلاصه: ویتامین C را صبح، قبل از مرطوب‌کننده و ضد آفتاب بزنید؛ بسته‌بندی تیره و دربسته انتخاب کنید؛ رنگ نارنجی/قهوه‌ای پررنگ یعنی اکسید شده؛ و برای پوست حساس از مشتقات ملایم‌تر یا غلظت پایین‌تر شروع کنید.
ویتامین C چه کاری برای پوست می‌کند؟
۱. آنتی‌اکسیدان و محافظ در برابر رادیکال‌های آزاد
اشعه‌ی UV و آلودگی هوا مولکول‌های ناپایداری به نام رادیکال آزاد می‌سازند که به سلول‌ها و کلاژن آسیب می‌زنند. ویتامین C این رادیکال‌ها را خنثی می‌کند. مهم است بدانید که این ماده جایگزین ضد آفتاب نیست؛ اما در کنار ضد آفتاب لایه‌ی محافظتی بهتری ایجاد می‌کند (راهنمای ضد آفتاب).
۲. روشن‌تر شدن پوست و کم‌رنگ شدن لک
ویتامین C با مهار آنزیم تیروزیناز (که در ساخت ملانین نقش دارد) تولید رنگدانه‌ی اضافه را کم می‌کند و می‌تواند به کم‌رنگ شدن تدریجی لک‌های خورشیدی و پس از جوش کمک کند. برای رویکرد کامل‌تر به لک، درمان لک صورت را بخوانید.
۳. حمایت از تولید کلاژن
ویتامین C برای ساخت کلاژن در بدن ضروری است. استفاده‌ی موضعی از آن می‌تواند به حفظ ظاهر جوان‌تر پوست کمک کند.
۴. بهبود کدری و درخشندگی
پوست کدر و بی‌حال با استفاده‌ی منظم معمولاً شفاف‌تر و شاداب‌تر به نظر می‌رسد.
شکل‌های مختلف ویتامین C در محصولات
شکل | ویژگی | مناسب برای |
|---|---|---|
ال‌اسکوربیک اسید (L-Ascorbic Acid) | فعال‌ترین و پژوهش‌شده‌ترین؛ ناپایدار؛ pH پایین؛ ممکن است سوزش ایجاد کند | پوست‌های نرمال تا مقاوم، هدف ضد پیری و روشن‌کنندگی |
اسکوربیل گلوکزید، سدیم اسکوربیل فسفات، مگنزیم اسکوربیل فسفات | پایدارتر و ملایم‌تر؛ در پوست تبدیل به ویتامین C فعال می‌شود | پوست حساس، مبتدی‌ها، پوست مستعد جوش |
تتراهگزیل‌دسیل اسکوربات (THD) | محلول در چربی و پایدار | پوست خشک و حساس |
عصاره‌های گیاهی سرشار از ویتامین C | مقدار ویتامین C واقعی نامشخص | اثر ملایم؛ بیشتر جنبه‌ی مراقبتی |
هر چه ماده‌ی فعال‌تر باشد، احتمال تحریک بیشتر است. اگر پوستتان حساس است، از مشتقات ملایم‌تر شروع کنید.
محصولات حاوی ویتامین C در دلیسا
ویتامین C را می‌توان در انواع محصولات پیدا کرد؛ کرم، شوینده، میسلار و حتی کرم‌پودر. هر کدام یک نقش دارند:
کرم‌ها و محصولات ماندنی روی پوست
کرم کپسولی ویتامین سی مدی‌کیوب: کرم روشن‌کننده با بافت کپسولی.
کرم مرطوب‌کننده ویتامین C بوستر شات آرنسیا: مرطوب‌کننده‌ی روشن‌کننده برای استفاده‌ی روزانه.
دسته‌ی کرم‌های مرطوب‌کننده را هم ببینید.
شوینده‌ها و میسلار (تماس کوتاه با پوست)
توجه: محصولاتی که روی پوست نمی‌مانند (شوینده و میسلار) تأثیر آنتی‌اکسیدانی ماندگار ندارند و بیشتر برای مراقبت ملایم روزانه و بهبود ظاهر پوست مفیدند. اثر قوی‌تر روشن‌کنندگی معمولاً از محصولاتی می‌آید که روی پوست می‌مانند (سرم و کرم). برای مقایسه‌ی کامل شوینده‌ها راهنمای پاک‌سازی را ببینید.
آرایش با ویتامین C
کرم‌پودر لورآل اینفلیبل ۳۲ ساعته فرش ویر با ویتامین C و SPF 25 آرایش و مراقبت را ترکیب می‌کند؛ بررسی مفصل: نقد و بررسی کرم‌پودر اینفلیبل.
سایر روشن‌کننده‌ها در سرم ضد لک و روشن‌کننده و ضد لک هستند.
چطور ویتامین C را در روتین استفاده کنیم؟
بهترین زمان: صبح
چون آنتی‌اکسیدان است، صبح‌ها قبل از ضد آفتاب بیشترین کاربرد را دارد. ترتیب:
شوینده
تونر (اختیاری)
ویتامین C (سرم یا کرم)
مرطوب‌کننده
ضد آفتاب
مقدار و تعداد دفعات
اگر سرم است، ۳ تا ۴ قطره روی صورت و گردن. اگر پوستتان تازه با ویتامین C آشنا شده، هر روز در یک هفته‌ی اول نزنید؛ یک روز در میان شروع کنید.
پچ تست
ویتامین C فعال می‌تواند مختصر گزگز ایجاد کند، اما سوزش شدید، قرمزی مداوم یا دانه‌های ریز نشانه‌ی عدم تحمل است. پچ تست انجام دهید.
ترکیب ویتامین C با سایر مواد
ماده | وضعیت | توضیح |
|---|---|---|
ضد آفتاب | ضروری و عالی | مکمل محافظت |
ویتامین E و فرولیک اسید | عالی | پایداری و اثر آنتی‌اکسیدانی را بیشتر می‌کنند |
هیالورونیک اسید | عالی | رطوبت‌رسانی |
خوب | اگر پوست حساس است، زمان‌ها را جدا کنید | |
در زمان‌های جدا | ویتامین C صبح، رتینول شب | |
با احتیاط | هم‌زمان نزنید؛ شب‌های جدا |
چگونه بفهمیم ویتامین C اکسید شده؟
رنگ محصول زرد کم‌رنگ تا نارنجی یا قهوه‌ای پررنگ شده است.
بوی تند و متفاوت دارد.
قبلاً شفاف بوده و حالا کدر شده.
ویتامین C اکسیدشده بی‌اثر و حتی ممکن است تحریک‌کننده باشد. برای جلوگیری از آن:
محصول را در بسته‌بندی تیره و با پمپ یا قطره‌چکان دربسته نگه دارید.
در یخچال یا مکان خنک و دور از نور نگه دارید.
بعد از باز کردن، در مدت مشخص‌شده روی بسته (معمولاً ۳ تا ۶ ماه) مصرف کنید.
ویتامین C و انواع پوست
پوست چرب و مستعد جوش: مشتقات ملایم و فرمول‌های سبک. مراقبت از پوست چرب
پوست خشک: فرمول‌های کرمی یا روغنی همراه با مرطوب‌کننده‌ی غنی (آبرسان یا مرطوب‌کننده؟).
پوست حساس: غلظت پایین، مشتقات پایدار، پچ تست. پوست حساس
پوست مختلط و نرمال: تقریباً همه‌ی فرمول‌ها.
اشتباهات رایج
خرید محصول بدون بسته‌بندی مناسب (شیشه‌ی شفاف، قوطی دهان‌گشاد).
استفاده‌ی هم‌زمان با رتینول و اسید قوی.
نزدن ضد آفتاب.
مصرف محصول اکسیدشده.
انتظار نتیجه در چند روز (معمولاً ۸ تا ۱۲ هفته).
جایگزین کردن غذاهای سرشار از ویتامین C با ویتامین موضعی و برعکس؛ هر دو مکمل‌اند.
نتیجه‌گیری
ویتامین C یکی از ارزشمندترین آنتی‌اکسیدان‌ها برای روتین صبح است، به شرط آنکه فرم مناسب پوستتان را انتخاب کنید، درست نگهداری کنید و با ضد آفتاب همراه باشد. اگر دنبال روشن‌تر کردن پوست و کم‌رنگ شدن لک هستید، ویتامین C را با نیاسینامید و ضد آفتاب در یک روتین ساده ترکیب کنید و صبور باشید. روتین‌های آماده را در بخش روتین‌ها ببینید.
سؤالات متداول
ویتامین C را صبح بزنیم یا شب؟
بیشتر متخصصان استفاده‌ی صبح را توصیه می‌کنند چون در کنار ضد آفتاب آنتی‌اکسیدان محافظ است؛ اما شبانه هم قابل استفاده است.
آیا ویتامین C جای ضد آفتاب را می‌گیرد؟
خیر. ویتامین C مکمل ضد آفتاب است نه جایگزین آن.
ویتامین C با نیاسینامید ترکیب می‌شود؟
در اغلب پوست‌ها مشکلی ندارد. در پوست حساس صبح و شب جدا استفاده کنید.
چرا سرم ویتامین C نارنجی شده؟
نشانه‌ی اکسیداسیون است. محصول اکسیدشده اثر کمتری دارد و بهتر است تعویض شود.
ویتامین C برای پوست حساس مناسب است؟
با مشتقات ملایم‌تر، غلظت پایین و پچ تست می‌توان استفاده کرد.
چقدر طول می‌کشد نتیجه ببینیم؟
معمولاً ۸ تا ۱۲ هفته استفاده‌ی منظم برای بهبود محسوس رنگ و درخشندگی.
