لک صورت یکی از رایج‌ترین دغدغه‌های پوستی است؛ لکه‌های قهوه‌ای یا تیره‌ای که ممکن است بعد از جوش، آفتاب‌سوختگی، بارداری یا بدون علت مشخص ظاهر شوند. خبر خوب این است که بیشتر لک‌ها با روتین درست، صبر و محافظت از آفتاب بهتر می‌شوند. خبر بد این است که «درمان یک‌شبه» وجود ندارد و بدون ضد آفتاب هر روش دیگری بی‌نتیجه می‌ماند.
در این مقاله نوع‌های مختلف لک را می‌شناسیم، علل را بررسی می‌کنیم، مؤثرترین ترکیبات روشن‌کننده را با هم مقایسه می‌کنیم و یک روتین مرحله‌ای برای لک پیشنهاد می‌دهیم؛ همراه با محصولات موجود در دلیسا.
فرمول ساده: محافظت از آفتاب (ضد آفتاب هر روز) + ماده‌ی روشن‌کننده‌ی ملایم (نیاسینامید، ویتامین C، ترانگزامیک اسید...) + تجدید سلولی ملایم (AHA/رتینول) + صبر ۸ تا ۱۲ هفته.
لک چگونه ایجاد می‌شود؟
رنگ پوست ما از رنگدانه‌ی ملانین می‌آید که سلول‌هایی به نام ملانوسیت می‌سازند. وقتی این سلول‌ها تحریک شوند (توسط آفتاب، التهاب، هورمون‌ها)، ملانین بیش از حد ساخته و در نقاطی متمرکز می‌شود. نتیجه: هایپرپیگمانتاسیون یا تیرگی موضعی.
انواع لک
نوع | علت | ظاهر | نکته |
|---|---|---|---|
لک پس از جوش (PIH) | التهاب بعد از جوش یا زخم | لکه‌های صورتی-قهوه‌ای هم‌اندازه‌ی جوش | معمولاً با زمان و مراقبت بهتر می‌شود |
لک آفتابی (Sun spots / Lentigo) | سال‌ها آفتاب | لکه‌های قهوه‌ای مشخص روی صورت و دست | ضد آفتاب ضروری؛ ممکن است به درمان حرفه‌ای نیاز داشته باشد |
ملاسما (کلف) | هورمون، آفتاب، ژنتیک | لکه‌های بزرگ و متقارن روی گونه‌ها و پیشانی | نیاز به تشخیص و درمان پزشک پوست |
کک‌ومک | ژنتیک | نقطه‌های ریز | طبیعی و اغلب بی‌خطر |
اگر لک شما ناگهانی، نامتقارن، دارای مرز نامنظم یا در حال تغییر رنگ و اندازه است، حتماً زودتر به پزشک پوست مراجعه کنید؛ این‌ها ممکن است نیاز به بررسی داشته باشند.
مهم‌ترین قدم: ضد آفتاب
اشعه‌ی UV و حتی نور مرئی می‌تواند لک را تیره‌تر و لک‌های جدید ایجاد کند. بدون ضد آفتاب، سرم‌های روشن‌کننده مثل پر کردن سطل سوراخ هستند. ضد آفتاب SPF 30 تا 50 با PA+++ یا بالاتر را هر روز، حتی در خانه یا روزهای ابری بزنید و هر ۲ تا ۳ ساعت تجدید کنید. اگر مشکل پیگمانتاسیون دارید، ضد آفتاب‌های رنگی یا حاوی فیلتر معدنی (که نور مرئی را هم تا حدی مسدود می‌کنند) گزینه‌های ارزشمندی‌اند. راهنمای کامل ضد آفتاب را بخوانید. نمونه‌ها: ضدآفتاب فیزیکی کامپلیت نو-استرس اکسیس وای و ضدآفتاب رنگی فیوژن واتر مجیک لایت ایزدین (ضد آفتاب رنگی).
مواد روشن‌کننده‌ی مؤثر
نیاسینامید
انتقال ملانین به سلول‌های سطحی را کم می‌کند، ملایم است و برای اکثر پوست‌ها مناسب. جزئیات در نیاسینامید چیست؟.
ویتامین C
آنتی‌اکسیدان و مهارکننده‌ی تولید ملانین. راهنمای ویتامین C.
ترانگزامیک اسید
مشتق اسید آمینه که برای لک‌های هورمونی و التهابی در فرمول‌های موضعی استفاده می‌شود. برای لک و کلف‌های سطحی، ترکیب آن با نیاسینامید رایج است: سرم نیاسینامید ۱۰٪ و ترانگزامیک اسید ۴٪ آنوا.
آزلائیک اسید
ضد التهاب، ضد باکتری و روشن‌کننده؛ برای لک‌های ناشی از جوش و قرمزی مناسب: سرم تسکین‌دهنده و ضدقرمزی آنوا آزلائیک اسید ۱۰٪ + هیالورون.
گلوتاتیون و ترکیبات روشن‌کننده
گلوتاتیون یک آنتی‌اکسیدان قوی است که در محصولات روشن‌کننده به کار می‌رود: سرم ضد لک نامبوزین 5+ Glutathione. هر محصول روشن‌کننده را با ضد آفتاب همراه کنید.
AHA و رتینول (تجدید سلولی)
با لایه‌برداری ملایم، سلول‌های رنگدانه‌دار سطحی را تسریع در ریزش می‌کنند. در این زمینه AHA، BHA و PHA و رتینول را ببینید.
محصولات ضد لک و روشن‌کننده‌ی دلیسا
دسته‌های سرم ضد لک و روشن‌کننده و ضد لک را کامل ببینید و برند آنوا را مرور کنید.
روتین پیشنهادی برای لک
صبح
شوینده‌ی ملایم (راهنما)
سرم روشن‌کننده (نیاسینامید یا ویتامین C)
مرطوب‌کننده‌ی مناسب نوع پوست
ضد آفتاب SPF 30–50 + تجدید
شب
پاک‌سازی (دو مرحله‌ای در صورت آرایش یا ضد آفتاب)
در شب‌های مشخص: AHA ملایم یا رتینول (نه با هم)
سرم روشن‌کننده یا ترمیم‌کننده
مرطوب‌کننده
ترتیب کلی را در روتین پوستی چیست؟ ببینید.
چه عاداتی لک را بدتر می‌کند؟
کندن جوش‌ها و دستکاری پوست
آفتاب بدون محافظت
لایه‌برداری فیزیکی تند و اسکراب‌های خشن
تغییر مداوم محصولات و تحریک پوست
سولاریوم
برخی داروها و عطرها که حساسیت به نور ایجاد می‌کنند
درمان‌های پزشکی
برای لک‌های عمیق یا مقاوم، درمان‌های پزشکی مثل هیدروکینون نسخه‌ای، پیل‌های شیمیایی، لیزر و میکرونیدلینگ وجود دارد. این روش‌ها باید فقط توسط پزشک پوست انجام شوند و بدون مراقبت می‌توانند خطر تیره‌تر شدن لک را به همراه داشته باشند.
انتظار واقع‌بینانه
لک‌های پس از جوش: روشن‌شدن محسوس در ۸ تا ۱۲ هفته.
لک آفتابی: ۳ تا ۶ ماه برای نتیجه‌ی خوب.
ملاسما: نیازمند درمان طولانی و مراقبت دائمی از آفتاب؛ احتمال بازگشت وجود دارد.
پیشگیری از لک جدید
هر روز ضد آفتاب.
جوش را نکنید؛ از پچ‌های جوش یا درمان ملایم استفاده کنید (BHA و جوش).
سد پوست را سالم نگه دارید (آبرسانی).
کلاه و عینک آفتابی.
در بارداری یا مصرف قرص‌های هورمونی، مراقبت بیشتری از آفتاب داشته باشید.
نتیجه‌گیری
لک را می‌توان کنترل و کم‌رنگ کرد، ولی نتیجه از ضد آفتاب شروع می‌شود. با یک سرم روشن‌کننده‌ی ملایم، پاک‌سازی صحیح و لایه‌برداری کنترل‌شده شروع کنید، صبور باشید و در موارد مقاوم به پزشک مراجعه کنید. محصولات و برندهای دلیسا را در دسته‌ی مراقبت پوست مرور کنید.
سؤالات متداول
لک صورت چقدر طول می‌کشد از بین برود؟
لک‌های سطحی پس از جوش معمولاً ۸ تا ۱۲ هفته با مراقبت درست بهتر می‌شوند؛ لک‌های عمیق یا ملاسما ماه‌ها زمان نیاز دارند.
آیا ضد آفتاب برای لک ضروری است؟
بله، مهم‌ترین قدم است. بدون آن لک‌ها تیره‌تر و درمان بی‌اثر می‌شود.
کدام ماده برای لک بهتر است؟
نیاسینامید، ویتامین C، ترانگزامیک اسید و آزلائیک اسید از گزینه‌های رایج‌اند؛ انتخاب بسته به نوع لک و حساسیت پوست.
آیا می‌توان چند ماده‌ی روشن‌کننده را هم‌زمان استفاده کرد؟
بله با احتیاط و تدریجی؛ هر بار یک محصول جدید اضافه کنید.
لک بعد از جوش چطور از بین می‌رود؟
با محافظت از آفتاب، مواد روشن‌کننده‌ی ملایم، اجتناب از کندن جوش و زمان.
ملاسما را خودمان می‌توانیم درمان کنیم؟
ملاسما نیاز به تشخیص و برنامه‌ی درمانی پزشک پوست دارد؛ مراقبت خانگی فقط کمک‌کننده است.
