اگر قرار باشد فقط یک محصول مراقبت از پوست را در طول سال بخرید، آن محصول باید ضد آفتاب باشد. اشعه‌ی فرابنفش خورشید مهم‌ترین عامل بیرونی پیری پوست، ایجاد لک، تیرگی، چروک و در درازمدت افزایش ریسک سرطان پوست است. با این حال، بین انواع ضد آفتاب، عدد SPF، علامت PA، فیلتر فیزیکی و شیمیایی و بافت‌های مختلف، انتخاب برای خیلی‌ها گیج‌کننده است.
در این راهنما همه‌چیز را از پایه توضیح می‌دهیم: SPF و PA یعنی چه، فیلتر فیزیکی و شیمیایی چه فرقی دارند، چطور بر اساس نوع پوست انتخاب کنیم، چقدر باید بزنیم و چه اشتباهاتی رایج است. در پایان هم چند محصول مشخص از دلیسا را بر اساس نیاز مختلف معرفی می‌کنیم.
اگر عجله دارید: ضد آفتاب با SPF 30 تا 50 و PA+++ یا بالاتر، به اندازه‌ی کافی (حدود دو انگشت برای صورت و گردن)، هر روز و هر ۲ تا ۳ ساعت تجدید.
چرا ضد آفتاب مهم‌ترین مرحله‌ی روتین است؟
خورشید دو نوع اشعه‌ی مهم برای پوست تولید می‌کند:
UVB: عامل اصلی آفتاب‌سوختگی و قرمزی. شدتش در ظهر و در فصل گرم بیشتر است و از شیشه عبور نمی‌کند.
UVA: عمیق‌تر نفوذ می‌کند، در همه‌ی ساعات روز و فصل‌ها وجود دارد (حتی روزهای ابری) و از شیشه عبور می‌کند. مسئول اصلی پیری زودرس، چروک و تیره‌شدن لک‌هاست.
بسیاری از محصولات ضد لک، ضد پیری و روشن‌کننده بدون ضد آفتاب عملاً نتیجه‌ی کمی دارند؛ چون هر روز اشعه‌ی خورشید اثر آن‌ها را خنثی می‌کند. به همین خاطر در هر روتینی، از جمله رتینول و ویتامین C، ضد آفتاب نقطه‌ی پایانی صبح است.
SPF یعنی چه؟
SPF (Sun Protection Factor) نشان می‌دهد ضد آفتاب تا چه حد در برابر اشعه‌ی UVB محافظت می‌کند. به‌طور تقریبی:
SPF | درصد UVB مسدودشده | توضیح |
|---|---|---|
15 | حدود ۹۳٪ | حداقل؛ برای استفاده‌ی طولانی در فضای باز کافی نیست |
30 | حدود ۹۷٪ | مناسب استفاده‌ی روزمره |
50 | حدود ۹۸٪ | برای ساعات زیاد در فضای باز، پوست روشن و مستعد لک |
50+ | بالاتر از ۹۸٪ | تفاوت واقعی کم است؛ مصرف کافی مهم‌تر از عدد است |
نکته‌ی مهم این است که SPF روی «میزان استاندارد» ضد آفتاب (۲ میلی‌گرم بر سانتی‌متر مربع) سنجیده می‌شود. در عمل بیشتر افراد خیلی کمتر از این مقدار می‌زنند و محافظت واقعی آن‌ها بسیار پایین‌تر از عدد روی بسته است.
PA و UVA؛ نیمه‌ی فراموش‌شده
علامت PA (که با + نشان داده می‌شود) محافظت در برابر UVA را نشان می‌دهد. این سیستم بیشتر در محصولات آسیایی و کره‌ای استفاده می‌شود:
PA+ : محافظت کم
PA++ : محافظت متوسط
PA+++ : محافظت زیاد
PA++++ : محافظت بسیار زیاد
در محصولات اروپایی ممکن است به‌جای PA، علامت UVA در دایره یا عبارت «Broad Spectrum» یا «UVMune» ببینید. هر کدام به‌معنای محافظت در برابر هر دو طیف UVA و UVB است. برای استفاده‌ی روزانه، ضد آفتاب با SPF 30 تا 50 و PA+++ یا PA++++ (یا Broad Spectrum) انتخاب مناسبی است.
ضد آفتاب فیزیکی در برابر شیمیایی
ضد آفتاب‌ها بر اساس نوع فیلتر به سه دسته تقسیم می‌شوند.
ضد آفتاب فیزیکی (معدنی)
فیلترهای آن زینک اکساید و تیتانیوم دی‌اکسید هستند که روی پوست می‌نشینند و نور را بازتاب می‌دهند. مزایا: تحریک کمتر، مناسب‌تر برای پوست حساس و بعد از درمان‌های پوستی. معایب: ممکن است اثر سفیدی روی پوست بگذارد و ماندگاری بافت کمی خمیری‌تر باشد. نمونه: ضدآفتاب فیزیکی کامپلیت نو-استرس اکسیس وای.
ضد آفتاب شیمیایی
فیلترهای آلی که اشعه را جذب و به گرما تبدیل می‌کنند. مزایا: بافت سبک و نامرئی، اثر سفیدی ندارد، مناسب زیر آرایش و روزمره. معایب: در برخی پوست‌های حساس ممکن است چشم یا پوست را تحریک کند و بعد از زدن باید ۱۵ تا ۲۰ دقیقه صبر کرد تا فعال شود. نمونه‌ها: ضدآفتاب برنج و پروبیوتیک بیوتی آو جوسان و ضدآفتاب آکوا فرش برنج و ویتامین B5 بیوتی آو جوسان.
ضد آفتاب ترکیبی (هیبرید)
ترکیبی از هر دو نوع فیلتر؛ تلاش می‌کند هم سبکی بافت شیمیایی و هم ملایمت فیزیکی را داشته باشد. بسیاری از ضد آفتاب‌های امروزی از این دسته‌اند.
انتخاب بر اساس نوع پوست
پوست چرب و مستعد جوش
دنبال فرمول‌های سبک، مات، بدون روغن و «non-comedogenic» باشید. ضد آفتاب‌های سنگین و چرب را کنار بگذارید. پیشنهادها:
ضد آفتاب بدون چربی فارم استی Oil Free UV Defense SPF50+ PA+++: بافت سبک و بدون چربی برای استفاده روزانه.
ضدآفتاب فلویید کنترل چربی لاروش‌پوزه آنتلیوس UVMune 400: فلوییدی و مناسب پوست چرب؛ با فیلتر UVMune 400 برای محافظت طیف وسیع.
دسته‌ی کامل ضد آفتاب کنترل چربی را ببینید. اگر پوست چرب دارید، مقاله‌ی بهترین شوینده صورت برای پوست چرب و راهنمای BHA هم کمک می‌کنند.
پوست خشک و کم‌آب
ضد آفتاب‌های آبرسان با هیالورونیک اسید، سنتلا یا ویتامین B5 انتخاب مناسب‌اند:
جزئیات آبرسانی را در آبرسان یا مرطوب‌کننده؟ بخوانید.
پوست حساس و دارای قرمزی
ضد آفتاب‌های معدنی/فیزیکی و محصولات بدون عطر معمولاً بهتر تحمل می‌شوند. همیشه پچ تست کنید. راهنمای بیشتر: پوست حساس چیست؟
پوست نرمال و مختلط
تقریباً همه‌ی بافت‌های سبک مناسب‌اند. ضدآفتاب فیوژن واتر مجیک ایزدین SPF50 بافت بسیار سبک و آبکی دارد و زیر آرایش هم خوب می‌نشیند. راهنمای پوست مختلط
کسانی که ضد آفتاب و پایه‌ی آرایش را با هم می‌خواهند
ضد آفتاب‌های رنگی رنگ پوست را یکدست می‌کنند و جایگزین کرم‌پودر سبک هستند، مثل ضدآفتاب رنگی فیوژن واتر مجیک لایت ایزدین. برای آرایش بیشتر، راهنمای کرم‌پودر و کوشن را ببینید.
تجدید ضد آفتاب روی آرایش
استیک ضد آفتاب توکوبو Cotton Soft Sun Stick SPF50 تجدید ضد آفتاب را بدون خراب‌شدن آرایش آسان می‌کند.
چقدر ضد آفتاب باید بزنیم؟
برای صورت و گردن، قاعده‌ی کاربردی «دو انگشت» است: روی انگشت اشاره و میانی یک نوار کامل ضد آفتاب بریزید و روی صورت و گردن پخش کنید. این مقدار حدود ۱ تا ۱.۵ گرم است. استفاده‌ی کمتر باعث می‌شود SPF واقعی شما چند برابر پایین‌تر از عدد روی بسته باشد.
اگر ضد آفتاب خیلی نازک می‌زنید، SPF 50 هم محافظت SPF 15 را بیشتر نمی‌دهد. ترجیح بدهید ضد آفتابی بخرید که بافتش را دوست دارید تا مقدار کافی از آن را هر روز بزنید.
تجدید ضد آفتاب
هر ۲ تا ۳ ساعت در معرض مستقیم نور خورشید
بعد از شنا، عرق زیاد یا پاک‌کردن صورت با حوله
برای کار داخل ساختمان: یک‌بار صبح و در صورت نزدیک بودن به پنجره، یک‌بار ظهر
جایگاه ضد آفتاب در روتین صبح
شوینده
تونر/اسنس (اختیاری)
سرم (مثلاً ویتامین C یا نیاسینامید)
مرطوب‌کننده
ضد آفتاب (آخرین مرحله‌ی مراقبت)
آرایش (اگر استفاده می‌کنید)
برای تصویر کامل روتین، مقاله‌ی روتین پوستی چیست؟ و صفحه‌ی روتین‌های پیشنهادی دلیسا را ببینید.
ضد آفتاب شب‌ها پاک می‌شود
ضد آفتاب‌ها، به‌خصوص انواع ضدآب و فیزیکی، با یک شوینده‌ی ساده کامل پاک نمی‌شوند. از روش پاک‌سازی دو مرحله‌ای استفاده کنید: ابتدا میسلار واتر یا روغن پاک‌کننده و بعد شوینده‌ی ملایم. جزئیات در میسلار واتر یا ژل شستشو؟.
اشتباهات رایج
فقط در تابستان یا روزهای آفتابی ضد آفتاب زدن. UVA در همه‌ی فصل‌ها و حتی روزهای ابری وجود دارد.
نزدن ضد آفتاب در خانه یا ماشین. UVA از شیشه عبور می‌کند.
مقدار کم. رایج‌ترین دلیل بی‌اثر بودن ضد آفتاب.
فراموش کردن گوش‌ها، گردن، پشت دست‌ها و بخش بالای سر در افراد کم‌مو.
اعتماد به پودر و کرم‌پودرهای SPFدار به‌تنهایی. مقدار استفاده‌ی آن‌ها بسیار کمتر از حد لازم است.
استفاده از ضد آفتاب تاریخ‌گذشته یا نگهداری در گرما. فیلترها خاصیت خود را از دست می‌دهند.
چند سؤال درباره‌ی ضد آفتاب‌های کره‌ای و اروپایی
ضد آفتاب‌های کره‌ای معمولاً بافت سبک‌تر، زیبایی‌پسند و بدون اثر سفیدی دارند و از فیلترهای نسل جدید استفاده می‌کنند. ضد آفتاب‌های اروپایی (مثل ایزدین و لاروش‌پوزه) اغلب فیلترهای بسیار پیشرفته‌ی UVA دارند و در تست‌های سختگیرانه‌ی اروپایی ارزیابی شده‌اند. هر دو گروه می‌توانند عالی باشند؛ انتخاب نهایی به بافت مطلوب و نوع پوست شما بستگی دارد. برندهای بیوتی آو جوسان، ایزدین، لاروش پوزه و فارم استی را در دلیسا ببینید و برای روتین کره‌ای کامل، مقاله‌ی روتین پوستی کره‌ای را بخوانید.
نتیجه‌گیری
ضد آفتاب خوب ضد آفتابی است که هر روز، به اندازه‌ی کافی و بدون وسوسه‌ی نزدن، روی پوست بنشیند. بافت را بر اساس نوع پوست انتخاب کنید، SPF 30 تا 50 و PA+++ یا بالاتر را هدف بگیرید، و بیشتر از عدد روی بسته به مقدار مصرف و تجدید توجه کنید. نگاهی به دسته‌ی کامل ضد آفتاب در دلیسا بیندازید و محصول متناسب با پوست خود را انتخاب کنید.
سؤالات متداول
SPF 50 بهتر از SPF 30 است؟
SPF 50 حدود ۹۸٪ و SPF 30 حدود ۹۷٪ UVB را مسدود می‌کند؛ تفاوت کم است. مهم‌تر از عدد، مقدار مصرف کافی و تجدید به‌موقع است.
آیا در خانه هم باید ضد آفتاب زد؟
اگر نزدیک پنجره هستید، اشعه‌ی UVA از شیشه عبور می‌کند. استفاده‌ی روزانه حتی در خانه به‌خصوص برای کسانی که لک دارند توصیه می‌شود.
ضد آفتاب را قبل از مرطوب‌کننده بزنیم یا بعد از آن؟
ضد آفتاب آخرین مرحله‌ی مراقبت از پوست و قبل از آرایش است، یعنی بعد از مرطوب‌کننده.
ضد آفتاب فیزیکی برای پوست حساس بهتر است؟
فیلترهای معدنی مثل زینک اکساید معمولاً تحریک کمتری دارند، اما هر محصول جدید را باید تست کرد.
آیا ضد آفتاب‌های رنگی جای ضد آفتاب معمولی را می‌گیرند؟
اگر SPF و PA مناسب داشته باشند و به اندازه‌ی کافی بزنید، بله؛ اما بیشتر مردم از آن‌ها مقدار کمی استفاده می‌کنند.
ضد آفتاب باز شده تا چند ماه قابل استفاده است؟
معمولاً ۶ تا ۱۲ ماه بعد از باز شدن؛ نماد PAO (ظرف باز) روی بسته را بررسی کنید و محصول را در گرما نگه ندارید.
چرا ضد آفتاب باعث جوش می‌شود؟
ضد آفتاب‌های سنگین یا چرب می‌توانند منافذ پوست چرب را مسدود کنند. فرمول‌های سبک و ژلی‌تر و شستن کامل شبانه معمولاً مشکل را حل می‌کند.
