اگر چند سالی است که به مراقبت از پوست علاقه دارید، حتماً اسم نیاسینامید را روی سرم‌ها، تونرها، کرم‌ها و حتی کرم‌پودرها دیده‌اید. نیاسینامید شکل فعال و محلول در آب ویتامین B3 است و به یکی از پرمصرف‌ترین مواد فعال دنیای مراقبت از پوست تبدیل شده؛ هم چون طیف وسیعی از مشکلات را هدف می‌گیرد و هم چون در مقایسه با موادی مثل رتینول یا اسیدها، معمولاً تحریک‌کنندگی کمتری دارد.
اما همین محبوبیت باعث سردرگمی هم شده است: درصد مناسب چقدر است؟ صبح بزنیم یا شب؟ با ویتامین C قاطی می‌شود؟ برای پوست حساس مناسب است؟ در این مقاله همه‌ی این سؤال‌ها را مرحله‌به‌مرحله جواب می‌دهیم تا با اطمینان بتوانید آن را وارد روتین خود کنید. اگر هنوز روتین مشخصی ندارید، پیشنهاد می‌کنیم قبل از ادامه، مقاله‌ی روتین پوستی چیست؟ را بخوانید.
خلاصه‌ی سریع: نیاسینامید در غلظت ۲ تا ۱۰ درصد برای اغلب پوست‌ها قابل‌تحمل است، هم صبح و هم شب قابل استفاده است، با بیشتر مواد فعال هم‌خوانی دارد و جایگزین ضد آفتاب نیست.
نیاسینامید دقیقاً چیست؟
ویتامین B3 در دو شکل اصلی در مراقبت از پوست دیده می‌شود: نیاسینامید (نیکوتین‌آمید) و نیاسین (نیکوتینیک اسید). شکل رایج در محصولات آرایشی بهداشتی نیاسینامید است، چون برخلاف نیاسین باعث گُرگرفتگی و قرمزی شدید پوست نمی‌شود. بدن ما از نیاسینامید برای ساخت مولکول‌های مهم انرژی‌ساز سلولی (NAD+) استفاده می‌کند؛ به همین دلیل در بسیاری از فرمول‌های ضد پیری و ترمیم‌کننده هم دیده می‌شود.
این ماده در آب حل می‌شود، رنگ و بوی خاصی ندارد و در ترکیب با اغلب بیس‌های سرم و کرم پایدار است. همین ویژگی‌ها آن را به ماده‌ای «دوست‌داشتنی» برای فرمولاتورها کرده است.
نیاسینامید چه کارهایی برای پوست می‌کند؟
برخلاف بسیاری از مواد که فقط روی یک مشکل تمرکز دارند، نیاسینامید چند اثر هم‌زمان دارد. در ادامه هر کدام را جداگانه توضیح می‌دهیم.
۱. کمک به یکنواختی رنگ پوست و کم‌رنگ شدن لک
نیاسینامید ملانین را نمی‌سوزاند و رنگ را «بلیچ» نمی‌کند؛ مکانیزمش این است که انتقال رنگدانه‌ی ملانین از سلول‌های رنگ‌ساز (ملانوسیت‌ها) به سلول‌های سطحی پوست را کاهش می‌دهد. نتیجه‌ی این فرایند، کم‌رنگ‌تر شدن تدریجی لک‌های ناشی از جوش (PIH)، تیرگی‌های سطحی و رنگ‌پریدگی ناهمگون است. این اثر آهسته است و معمولاً بعد از ۴ تا ۸ هفته استفاده‌ی منظم قابل مشاهده می‌شود. برای مشکل لک بیشتر، مقاله‌ی درمان لک صورت را ببینید.
۲. تنظیم چربی و بهتر شدن ظاهر منافذ
منافذ را نمی‌توان «بست» یا اندازه‌ی ژنتیکی‌شان را کوچک کرد، اما می‌توان ظاهر آن‌ها را بهتر کرد. نیاسینامید با کاهش تولید چربی اضافی در پوست و کمک به سالم‌ماندن دیواره‌ی منافذ، باعث می‌شود منافذ کمتر به چشم بیایند. برای پوست‌های چرب و مختلط این مزیت بسیار ملموس است. اگر مشکل اصلی شما سرسیاه و منافذ پرشده است، علاوه بر نیاسینامید به سالیسیلیک اسید و BHA هم نگاه کنید.
۳. تقویت سد دفاعی پوست
سد پوست (Skin Barrier) لایه‌ی محافظ سطحی پوست است که از ورود عوامل تحریک‌کننده جلوگیری می‌کند و رطوبت را نگه می‌دارد. نیاسینامید می‌تواند تولید سرامیدها و چربی‌های ضروری این لایه را تحریک کند. به همین خاطر در بسیاری از محصولات پوست حساس و مستعد خشکی هم دیده می‌شود.
۴. کمک به کنترل التهاب و جوش‌های سبک
خاصیت ضد التهابی ملایم نیاسینامید باعث می‌شود در جوش‌های التهابی خفیف و قرمزی‌های ناشی از آکنه کمک‌کننده باشد. البته برای آکنه‌ی متوسط تا شدید، نیاسینامید به‌تنهایی کافی نیست و مراجعه به پزشک ضروری است. بیشتر درباره‌ی این موضوع را در صفحه‌ی آکنه و جوش صورت بخوانید.
۵. ظاهر جوان‌تر و پوست شاداب‌تر
استفاده‌ی طولانی‌مدت از نیاسینامید می‌تواند به صاف‌تر شدن بافت پوست و کم‌رنگ‌تر دیده‌شدن خطوط ریز کمک کند. این اثر معمولاً در کنار مواد دیگر مثل پپتیدها، رتینول و آبرسان‌ها بهتر دیده می‌شود. اگر به سمت ضد پیری می‌روید، راهنمای رتینول برای مبتدی‌ها را هم بخوانید.
چه درصدی از نیاسینامید مناسب است؟
در بازار محصولاتی با درصدهای بسیار متنوع می‌بینید؛ از ۲٪ تا ۱۵٪ و بالاتر. حقیقت این است که «بیشتر» الزاماً «بهتر» نیست. جدول زیر راهنمای کلی است:
غلظت | مناسب برای | نکته |
|---|---|---|
۲ تا ۴ درصد | شروع، پوست حساس، استفاده‌ی روزانه در کرم و تونر | اثر ملایم و تدریجی؛ کمترین ریسک تحریک |
۵ تا ۱۰ درصد | اغلب پوست‌ها، لک، منافذ، پوست چرب | محدوده‌ی «طلایی» با بهترین توازن اثر و تحمل |
بالای ۱۰ درصد | کسانی که قبلاً نیاسینامید را تحمل کرده‌اند | احتمال قرمزی، سوزش و حتی جوش‌های ریز بیشتر است |
بعضی افراد با غلظت‌های بالا دچار «اکنه‌ی تحریکی» یا سوزش می‌شوند. اگر پوستتان واکنش داد، به غلظت پایین‌تر برگردید و دفعات استفاده را کم کنید.
نیاسینامید در محصولات دلیسا
در دلیسا نیاسینامید را در فرم‌های مختلف می‌توانید پیدا کنید. انتخاب شما بسته به نیاز پوست و ترجیح بافت محصول است.
سرم‌های نیاسینامید (بهترین انتخاب برای اثر هدفمند)
سرم نیاسینامید ۱۰٪ و ترانگزامیک اسید ۴٪ آنوا: ترکیب نیاسینامید با ترانگزامیک اسید که برای تمرکز روی لک و ناهمگونی رنگ طراحی شده است.
سرم نیاسینامید ۱۵٪ کوزارکس: غلظت بالاتر برای کسانی که قبلاً نیاسینامید را امتحان کرده‌اند و پوستشان تحمل کرده است.
سرم روشن‌کننده و شفاف‌کننده آنوا Peach 70 + Niacin: با بافت سبک‌تر و عصاره‌ی هلو؛ مناسب پوست‌های مختلط و کسانی که سرم‌های سنگین را دوست ندارند.
برای دیدن گزینه‌های بیشتر، بخش سرم صورت و سرم ضد لک و روشن‌کننده را مرور کنید.
تونر و اسنس (راحت‌ترین راه برای شروع)
تونر اسنس هلو ۷۷ و نیاسینامید آنوا نیاسینامید را در قالبی سبک و آبکی وارد روتین می‌کند. اگر نمی‌خواهید یک مرحله‌ی کامل به روتین اضافه کنید، این یک راه ساده است. گزینه‌های بیشتر در دسته‌ی تونر هستند.
محصولات چندکاره
بعضی کرم‌ها و ضد آفتاب‌ها هم نیاسینامید دارند. کرم رلیف ۳۴۵ دکتر آلتیا از این دسته است. در دنیای آرایش هم کرم‌پودر مات ۳۲ ساعته اینفلیبل لورآل با ۴٪ نیاسینامید وجود دارد؛ نقد کاملش را در بررسی کرم‌پودر اینفلیبل بخوانید.
اگر دنبال برند خاصی هستید، صفحه‌ی برند آنوا و کوزارکس را ببینید.
نیاسینامید را چطور وارد روتین کنیم؟
جایگاه در روتین
نیاسینامید یک ماده‌ی آب‌پایه است، پس مثل سرم‌های دیگر بعد از شوینده و تونر و قبل از کرم مرطوب‌کننده می‌آید. ترتیب پیشنهادی:
شستن صورت با یک شوینده‌ی ملایم
تونر یا اسنس (اختیاری)
سرم نیاسینامید: ۳ تا ۴ قطره روی پوست کمی نمدار
کرم مرطوب‌کننده برای حبس رطوبت
در روتین صبح: ضد آفتاب به‌عنوان مرحله‌ی آخر
صبح یا شب؟
هر دو. نیاسینامید به نور حساس نیست و می‌توان آن را در روتین صبح یا شب (یا هر دو) استفاده کرد. اگر پوست حساسی دارید، ابتدا یک‌بار در روز شروع کنید و بعد از دو هفته، در صورت تحمل، به دو بار برسید.
پچ تست؛ فراموش نشود
حتی برای مواد «ملایم»، قبل از اولین استفاده، مقدار کمی از محصول را پشت گوش یا داخل ساعد بزنید و ۲۴ ساعت صبر کنید. این کار ساده جلوی بسیاری از واکنش‌های ناخوشایند را می‌گیرد.
نیاسینامید را با چه موادی می‌توان ترکیب کرد؟
ماده | ترکیب با نیاسینامید | توضیح |
|---|---|---|
هیالورونیک اسید | عالی | رطوبت‌رسانی و تقویت سد پوست؛ ترکیب بدون دردسر |
سرامید | عالی | هر دو سد پوست را تقویت می‌کنند |
پپتیدها | خوب | مکمل در روتین ضد پیری |
ویتامین C | معمولاً خوب | در پوست حساس بهتر است در دو زمان جدا (مثلاً C صبح، نیاسینامید شب) استفاده شود |
رتینول | خوب | نیاسینامید می‌تواند تحریک رتینول را کم کند؛ آهسته شروع کنید |
AHA/BHA | با احتیاط | در پوست حساس در شب‌های جدا استفاده شود |
درباره‌ی ویتامین C بیشتر بخوانید: ویتامین C در مراقبت از پوست، و برای اسیدها: لایه‌برداری شیمیایی AHA، BHA و PHA.
قانون طلایی: هر بار فقط یک محصول فعال جدید وارد روتین کنید و حداقل دو هفته صبر کنید. اگر هم‌زمان چند محصول جدید شروع کنید و پوستتان واکنش دهد، نمی‌توانید بفهمید مقصر کدام است.
نیاسینامید برای هر نوع پوست
پوست چرب و مستعد جوش: بهترین گروه هدف. کنترل چربی و بهبود ظاهر منافذ. راهنمای کامل‌تر: مراقبت از پوست چرب و روتین پوست چرب.
پوست مختلط: نیاسینامید ناحیه‌ی T را متعادل می‌کند و گونه‌ها را آزار نمی‌دهد. راهنمای پوست مختلط
پوست خشک: غلظت‌های پایین‌تر (۲ تا ۵٪) به‌همراه یک مرطوب‌کننده‌ی غنی.
پوست حساس: با غلظت پایین و دقت بیشتر، شروع کنید. پوست حساس چیست؟
پوست دارای لک: در کنار ضد آفتاب روزانه و در صورت نیاز مواد روشن‌کننده‌ی دیگر.
اشتباهات رایج در استفاده از نیاسینامید
انتخاب غلظت خیلی بالا از همان روز اول. پوست زمان لازم دارد تا عادت کند.
انتظار نتیجه‌ی یک‌شبه. بیشتر اثرها بعد از چند هفته ظاهر می‌شوند.
فراموش کردن ضد آفتاب. بدون محافظت از آفتاب، لک‌ها دوباره تیره می‌شوند. راهنمای انتخاب ضد آفتاب را بخوانید.
مصرف هم‌زمان چند ماده‌ی فعال قوی. نیاسینامید ملایم است، اما ترکیبش با اسید و رتینول قوی در یک شب می‌تواند پوست را بیش از حد تحریک کند.
نادیده گرفتن علائم هشدار. سوزش مداوم، قرمزی شدید و پوسته‌پوسته شدن یعنی باید دفعات را کم کنید.
چه زمانی اثرش را می‌بینیم؟
جدول زمانی واقع‌بینانه:
هفته‌ی ۱ تا ۲: پوست کمی متعادل‌تر و مرطوب‌تر به نظر می‌رسد.
هفته‌ی ۴ تا ۶: کاهش چربی اضافه و بهتر دیده‌شدن منافذ.
هفته‌ی ۸ تا ۱۲: روشن‌تر و یکدست‌تر شدن رنگ پوست و کم‌رنگ شدن لک‌های سطحی.
سرعت نتیجه به نوع پوست، عمق مشکل، میزان مصرف ضد آفتاب و پایبندی به روتین بستگی دارد.
نکات خرید
درصد نیاسینامید را روی بسته بررسی کنید؛ برخی محصولات فقط در توضیح تبلیغاتی نامش را می‌آورند.
بسته‌بندی مات یا تیره (پمپی یا قطره‌چکان) پایداری بهتری دارد.
تاریخ تولید و انقضا را چک کنید و محصولات را دور از گرما نگه دارید.
محصول اصل بخرید؛ فرمول‌های تقلبی ممکن است درصد واقعی ماده‌ی فعال نداشته باشند.
نتیجه‌گیری
نیاسینامید یکی از معدود مواد فعالی است که تقریباً هر نوع پوستی می‌تواند از آن سود ببرد؛ به شرط این‌که با غلظت مناسب شروع شود، منظم استفاده شود و با ضد آفتاب همراه باشد. اگر نمی‌دانید از کجا شروع کنید، با یک سرم ۴ تا ۱۰ درصدی، یک مرطوب‌کننده‌ی ساده و یک ضد آفتاب خوب شروع کنید و بقیه‌ی روتین را به‌تدریج کامل کنید. همچنین صفحه‌ی اختصاصی نیاسینامید در دانشنامه‌ی زیبایی دلیسا را برای اطلاعات بیشتر ببینید.
سؤالات متداول
نیاسینامید را قبل از مرطوب‌کننده بزنیم یا بعد از آن؟
سرم و تونر نیاسینامید را قبل از کرم مرطوب‌کننده بزنید؛ چون سرم‌ها سبک‌تر و آب‌پایه‌اند و باید اول روی پوست بنشینند.
آیا نیاسینامید باعث جوش‌زدن می‌شود؟
در بعضی افراد، به‌خصوص با غلظت‌های بالا یا فرمول‌های حاوی مواد کومدون‌زا، ممکن است جوش‌های ریز ظاهر شود. در این صورت غلظت را کم کنید یا محصول دیگری انتخاب کنید.
نیاسینامید را می‌توان همراه ویتامین C استفاده کرد؟
بله، در بیشتر افراد مشکلی ندارد. اگر پوست حساسی دارید، ویتامین C را صبح و نیاسینامید را شب استفاده کنید.
آیا نیاسینامید در بارداری امن است؟
نیاسینامید موضعی معمولاً در بارداری از مواد کم‌ریسک محسوب می‌شود، اما برای اطمینان بهتر است با پزشک خود مشورت کنید.
نیاسینامید چقدر طول می‌کشد اثر کند؟
معمولاً برای بهبود یکنواختی رنگ و ظاهر منافذ ۴ تا ۱۲ هفته استفاده‌ی منظم لازم است.
می‌توان نیاسینامید را روی پوست خشک استفاده کرد؟
بله، اما غلظت‌های پایین‌تر انتخاب کنید و بعد از آن حتماً یک مرطوب‌کننده‌ی مناسب بزنید.
