در قفسه‌ی لوازم آرایشی هم «کرم آبرسان» می‌بینید و هم «کرم مرطوب‌کننده»؛ یکی را برای پوست خشک می‌خرند و دیگری را برای پوست چرب. آیا این دو واقعاً متفاوت‌اند یا فقط یک ترفند بازاریابی است؟ پاسخ این است که تفاوت واقعی و مهمی وجود دارد و فهم آن می‌تواند روتین شما را ساده‌تر و نتیجه‌اش را بهتر کند. در این مقاله علاوه بر تفاوت آبرسان و مرطوب‌کننده، درباره‌ی هیالورونیک اسید، گلیسیرین، سرامیدها، فرق «خشکی» و «کم‌آبی» و انتخاب محصول برای هر نوع پوست توضیح می‌دهیم.
خلاصه: آبرسان‌ها آب را جذب می‌کنند و به پوست می‌رسانند؛ مرطوب‌کننده‌ها آن آب را با مواد نرم‌کننده و بسته‌کننده در پوست نگه می‌دارند. روتین ایده‌آل معمولاً هر دو را دارد.
کم‌آبی پوست با خشکی پوست یکی نیست
این مهم‌ترین نکته‌ای است که بیشتر مردم از آن غافل‌اند:
پوست خشک (Dry Skin) یک نوع پوست است؛ یعنی غدد چربی کم‌کار هستند و پوست چربی (لیپید) کافی ندارد. نشانه‌ها: زبری، پوسته‌ریزی، کشیدگی دائم.
پوست کم‌آب (Dehydrated Skin) یک وضعیت است؛ یعنی پوست آب کم دارد. هر نوع پوستی، حتی پوست چرب، می‌تواند کم‌آب باشد. نشانه‌ها: کدر بودن، خطوط ریز موقت، کشیدگی بعد از شستشو، چربی زیاد در عین کشیدگی.
پوست خشک بیشتر به مواد چرب‌کننده و بسته‌کننده (مرطوب‌کننده‌های غنی) نیاز دارد و پوست کم‌آب بیشتر به آبرسان‌ها (هیالورونیک اسید و ...) و سپس یک مرطوب‌کننده‌ی مناسب. در بسیاری از مردم هر دو مشکل با هم وجود دارد.
انواع مواد مرطوب‌کننده‌ی پوست
مواد موجود در محصولات مرطوب‌کننده سه نقش اصلی دارند:
دسته | مثال | کارکرد |
|---|---|---|
آبرسان (Humectant) | هیالورونیک اسید، گلیسیرین، آلوئه‌ورا، پانتنول (B5) | آب را از هوا یا لایه‌های عمیق‌تر جذب و در سطح پوست نگه می‌دارند |
نرم‌کننده (Emollient) | سرامیدها، اسکوالان، روغن‌های گیاهی، اسیدهای چرب | شکاف‌های بین سلول‌ها را پر می‌کنند و پوست را نرم و لطیف می‌کنند |
بسته‌کننده (Occlusive) | وازلین، شی‌باتر، دایمتیکون، واکس‌ها | لایه‌ای محافظ می‌سازند که از تبخیر آب جلوگیری می‌کند |
اصطلاح «آبرسان» معمولاً به کرم‌ها و سرم‌هایی گفته می‌شود که مواد دسته‌ی اول را بیشتر دارند و «مرطوب‌کننده» به آن‌هایی که ترکیبی از هر سه دسته هستند. در عمل خطوط جدا کردن این دو نام‌گذاری شفاف نیست؛ پس بهتر است فهرست ترکیبات را بخوانید.
هیالورونیک اسید؛ ستاره‌ی آبرسانی
هیالورونیک اسید (HA) ماده‌ای است که به‌طور طبیعی در بدن ما وجود دارد و می‌تواند چندین برابر وزن خود آب نگه دارد. در محصولات موضعی، اندازه‌ی مولکولی آن اهمیت دارد:
وزن مولکولی بالا: روی سطح پوست می‌نشیند و لایه‌ی نرم و مرطوبی می‌سازد.
وزن مولکولی پایین: عمیق‌تر نفوذ می‌کند و رطوبت لایه‌های زیرین را بهبود می‌دهد.
هیالورونیک اسید چند وزنی: ترکیبی از هر دو؛ رایج در سرم‌های امروزی.
هیالورونیک اسید را روی پوست «کمی نمدار» بزنید و بعد از آن حتماً مرطوب‌کننده بزنید. در هوای بسیار خشک اگر روی پوست کاملاً خشک و بدون پوشاندن بماند، می‌تواند حس کشیدگی ایجاد کند.
محصولات هیالورونیک اسید در دلیسا
آمپول آبرسان هیالو سیکا سنتلا ماداگاسکار اسکین ۱۰۰۴: ترکیب هیالورونیک اسید با سیکا برای آبرسانی و آرام‌سازی.
سرم آبرسان و بازسازی‌کننده آنوا PDRN + Hyaluron Capsule 100: با بافت کپسولی و حس سبک.
سرم و فلوئید آبرسان هیدرا جنیوس لورآل: برای پوست نرمال تا مختلط.
ژل آبرسان هیدرو بوست نوتروژینا: ژل بسیار سبک و مناسب پوست چرب و کم‌آب.
دسته‌ی آبرسان‌ها و اسنس صورت را برای گزینه‌های بیشتر ببینید. اسنس و میست‌ها مثل اسپری میست آبرسان و درخشان‌کننده آنوا PDRN Hyaluronic هم کمک می‌کنند در طول روز رطوبت را دوباره تأمین کنید.
سرامیدها و سد دفاعی پوست
سد دفاعی پوست (Skin Barrier) مثل دیوار آجری است: سلول‌های پوست آجرها هستند و سرامیدها، کلسترول و اسیدهای چرب ملات بین آن‌ها. وقتی این ملات کم می‌شود (به دلیل شستشوی زیاد، اسیدها، رتینول، هوای خشک و ...)، آب از پوست تبخیر می‌شود و مواد تحریک‌کننده راحت‌تر وارد می‌شوند. نشانه‌های ضعف سد پوست: خشکی، قرمزی، سوزش با محصولات معمولی، حساس شدن ناگهانی.
مرطوب‌کننده‌های حاوی سرامید، کلسترول و اسیدهای چرب این ملات را ترمیم می‌کنند. برند سراوی و بایودرما و اون بر همین فلسفه ساخته شده‌اند. اگر رتینول یا اسید استفاده می‌کنید (رتینول، AHA/BHA)، یک مرطوب‌کننده‌ی تقویت‌کننده‌ی سد پوست ضروری است.
انتخاب بر اساس نوع پوست
پوست خشک
به کرم‌های غنی‌تر که ترکیب آبرسان، نرم‌کننده و بسته‌کننده دارند نیاز دارید:
پوست چرب و مختلط
پوست چرب هم باید مرطوب شود؛ نرساندن رطوبت باعث می‌شود پوست برای جبران چربی بیشتر تولید کند. به فرمول‌های ژلی، آبی و «oil-free» نگاه کنید:
مراقبت از پوست چرب را در صفحه‌ی پوست چرب و پوست مختلط بخوانید.
پوست حساس و آسیب‌دیده
فرمول‌های ساده، بدون عطر و ترمیم‌کننده:
راهنمای پوست حساس: پوست حساس چیست؟
همه‌ی مرطوب‌کننده‌ها و کرم‌های آبرسان را در دلیسا ببینید.
ترتیب مصرف در روتین
قاعده‌ی کلی: از سبک‌ترین بافت به سنگین‌ترین.
پاک‌سازی (راهنمای شوینده)
تونر یا اسنس آبرسان روی پوست نمدار
سرم آبرسان (هیالورونیک اسید، پانتنول و ...)
سایر سرم‌های هدفمند (نیاسینامید و غیره)
کرم مرطوب‌کننده
صبح: ضد آفتاب (راهنمای ضد آفتاب)
برای مرور کامل روتین به روتین پوستی چیست؟ مراجعه کنید.
فصل‌ها و محیط؛ فراموش نشود
زمستان و هوای خشک/سرمایش: مرطوب‌کننده‌ی غنی‌تر و بسته‌کننده‌ی بیشتر.
تابستان و هوای مرطوب: ژل‌کرم و آبرسان سبک‌تر.
سفر هوایی: اسپری آبرسان و بالم لب.
بعد از دوش: سه دقیقه صبر نکنید؛ روی پوست کمی نمدار مرطوب‌کننده بزنید. مراقبت از بدن را در راهنمای مراقبت از پوست بدن ببینید.
اشتباهات رایج
فرض کردن این‌که پوست چرب نیازی به مرطوب‌کننده ندارد.
استفاده از آبرسان بدون مرطوب‌کننده روی آن (آب از پوست تبخیر می‌شود).
لایه‌برداری زیاد که سد پوست را خراب می‌کند.
شستشو با آب داغ.
استفاده از محصولات عطرآگین و الکل‌دار روی پوست خشک.
نخوردن آب کافی (کمک‌کننده است ولی جایگزین مراقبت موضعی نیست).
چقدر مرطوب‌کننده بزنیم؟
برای صورت حدود مقدار یک نخود تا یک فندق کافی است؛ بسته به غنی‌بودن فرمول. بیش از حد زیاد، منافذ را سنگین و بافت را چرب می‌کند، و کمتر از لازم، پوست را سرپا نمی‌دارد. اگر بعد از جذب هنوز کشیدگی دارید مقدار را کمی بیشتر کنید.
نتیجه‌گیری
آبرسان و مرطوب‌کننده مکمل هم هستند، نه جایگزین. ابتدا بفهمید پوستتان خشک است یا کم‌آب (یا هر دو)، سپس یک سرم یا ژل آبرسان و یک کرم مرطوب‌کننده‌ی متناسب انتخاب کنید و آن‌ها را به‌ترتیب، روی پوست نمدار بزنید.
سؤالات متداول
آیا پوست چرب به مرطوب‌کننده نیاز دارد؟
بله. پوست چرب هم ممکن است کم‌آب باشد. مرطوب‌کننده‌های ژلی و سبک بدون روغن سنگین انتخاب مناسبی‌اند.
هیالورونیک اسید را روی پوست خشک بزنیم یا نمدار؟
روی پوست کمی نمدار بهتر کار می‌کند و باید بعد از آن مرطوب‌کننده بزنید تا آب در پوست حبس شود.
کم‌آبی پوست و خشکی یکی است؟
خیر. خشکی به کمبود چربی مربوط است و کم‌آبی به کمبود آب. پوست چرب هم ممکن است کم‌آب باشد.
روزی چند بار مرطوب‌کننده بزنیم؟
صبح و شب معمولاً کافی است. در زمستان یا پوست بسیار خشک می‌توانید دفعات را بیشتر کنید.
سرامید چه کاری می‌کند؟
سرامیدها بخشی از ملات سد پوست هستند و به حفظ رطوبت و کاهش حساسیت کمک می‌کنند.
آیا می‌توان چند آبرسان را روی هم زد؟
بله؛ مثلاً اسنس، سپس سرم هیالورونیک اسید و بعد کرم. فقط هر چه سبک‌تر است اول بیاید.
